Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος (βιβλίο)

Συνήθως, όταν θέλουμε να αναφερθούμε στο δυστοπικό μέλλον (που πλέον είναι το παρόν), αναφερόμαστε στο 1984 του Όργουελ.
Όμως υπάρχει ένα αριστούργημα που δεν έγινε τόσο γνωστό και αυτό είναι το βιβλίο: «Ο Θαυμαστός Καινούργιος Κόσμος» του Άλντους Χάξλεϋ (Aldous Huxley που εντάσσεται στο πλαίσιο της σχέσης ατόμου και κοινωνίας, σ ’ ένα περιβάλλον που τοποθετείται σε μελλοντικό χρόνο, αρκετούς αιώνες μετά την εποχή μας και πιο συγκεκριμένα, μας μεταφέρει σε δυστοπική κοινωνία, στο Λονδίνο, το έτος 2540.
Το μυθιστόρημα έχει σαφές επιρροές από την εποχή που γράφτηκε. Ο 1ος Παγκόσμιος Πόλεμος, η Οκτωβριανή Επανάσταση, η Μεγάλη Ύφεση και η βιομηχανοποίηση της κοινωνίας, επηρέασαν τον Huxley. Παράλληλα τα έργα των H.G. Wells και Yevgeny Zamyatin, τον ενέπνευσαν για τη δημιουργία του βιβλίου του.


Ο Άλντους Χάξλεϋ (1894-1963) ήταν Άγγλος μυθιστοριογράφος και κριτικός. Μέλος διάσημης οικογένειας επιστημόνων, έμεινε σχεδόν τυφλός κατά τη διάρκεια των σπουδών του στο Ήτον, αλλά συνέχισε τις σπουδές του στην Οξφόρδη. Το 1916 άρχισε τη συγγραφική του σταδιοδρομία.
Έζησε για μεγάλο διάστημα στην Ιταλία και το 1930 εγκαταστάθηκε στην Καλιφόρνια όπου και έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του. Το πιο διάσημο έργο του είναι ο Θαυμαστός καινούριος κόσμος, μια εφιαλτική, προφητική ενατένιση ενός τέλειου τεχνοκρατικά πολιτισμού που βασίζεται στον φυσικό και ψυχολογικό καταναγκασμό. Το έργο του Το νησί, είναι ένα οικολογικό και ανθρωπιστικό μανιφέστο το οποίο θεωρείται προπομπός του κινήματος των Χίπις.


Πρόκειται για μια εποχή όπου η τεχνολογία έχει μεταμορφώσει ολοκληρωτικά τη ζωή του ανθρώπου επιδιώκοντας μια ουτοπική πραγματικότητα . Για να επιτύχει αυτό το στόχο η ηγεσία του «Θαυμαστού Καινούριου Κόσμου» έχει φτάσει στον ολοκληρωτικό έλεγχο του ανθρώπου .

Με σύνθημα το τρίπτυχο « Κοινότης , Ταυτότης , Σταθερότης » το άτομο έχει γίνει μια τέλεια μηχανή με προγραμματισμένες λειτουργίες , επιθυμίες ακόμη και συναισθήματα , τα οποία ελέγχονται από τη βρεφική ήδη ηλικία μέχρι και το θάνατό του . Συνακόλουθα , κάθε άτομο έχει μια προδιαγεγραμμένη πορεία πριν καν γεννηθεί , καθώς το « Κέντρο Εκκόλαψης και Προγραμματισμού » καθορίζει τον τύπο του , εφόσον όλοι οι άνθρωποι ανήκουν σε μια κατηγορία ξεκινώντας από τον τύπο Α , όπου ανήκουν οι πιο ευφυείς και ικανοί , και καταλήγοντας στην κατηγορία Ε , όπου ανήκουν οι απλοί εργάτες .

Η ουτοπία βασίζεται στην κοινωνική και πολιτική σταθερότητα και για το λόγο αυτό πραγματοποιείται μαζική παραγωγή όμοιων ανθρώπων για να εξασφαλιστεί αρμονία στην κοινωνία . Έτσι , η ομοιομορφία αυτή γίνεται ένας πρόσθετος παράγοντας κοινωνικής σταθερότητας που διευκολύνει την προσπάθεια κοινωνικής ισορροπίας .

Το Παγκόσμιο Κράτος φροντίζει να διαφυλάξει την παραπάνω ισορροπία προσανατολίζοντας τους πολίτες σε ένα πλαίσιο καταναλωτισμού και πειθαρχίας . Ο προσανατολισμός αυτός πραγματοποιείται τόσο ε την πλύση εγκεφάλου μέσα από τον καθημερινό βομβαρδισμό μηνυμάτων από τη βρεφική ηλικία , όσο και ε την αυστηρότητα του μοντέλου ζωής που είναι αναγκασμένοι να υιοθετήσουν οι πολίτες .
Έτσι , οι απόπειρες διαφοροποίησης είναι ελάχιστες , αλλά και κάθε απόκλιση από το ιδεολογικό πλαίσιο του Καινούριου Κόσμου αντιμετωπίζεται άμεσα με πειθαρχικές ποινές κι εξορία . Ο έλεγχος και η λογοκρισία επεκτείνεται σε κάθε τομέα της ζωής προκειμένου να ην αφεθεί τίποτα στην τύχη .

Συλλογική μνήμη δεν υπάρχει. Κανείς σχεδόν, εκτός από τους ανώτερους χειριστές του συστήματος, δεν έχει ακούσει ότι κάποτε υπήρχε κάτι που λεγόταν χριστιανισμός, έγραφε θεατρικά έργα ένα τύπος ονόματι Σαίξπηρ ή κτίστηκαν στην έρημο παράξενα κτίρια με σχήμα πυραμίδας. Σημασία έχει μόνο το καινούριο ενώ το παλιό είναι ξεπερασμένο, άχρηστο, κατώτερο.

Όσο για τον ηδονισμό, τι πιο φυσιολογικό από το να θες τη συνεχή απόλαυση; Οι κάτοικοι του θαυμαστού νέου κόσμου έχουν βρει το νόημα της ζωής. Για αυτό δοκιμάζουν καθημερινά μια υπέροχη ουσία, το ‘σώμα’, που τους φτιάχνει τη διάθεση μονομιάς. Μάλιστα, χρειάζεται για εκείνες τις στιγμές, σπάνιες ευτυχώς, που κάποια πρωτόγονη πτυχή της φύσης τους αισθάνεται ότι κάτι της λείπει. Τότε επέρχεται ένα φοβερό συναίσθημα, η θλίψη, η χειρότερη αρρώστια που μπορείς να έχεις. Όμως με μια δόση ‘σώμα’ η θλίψη φεύγει και δε χρειάζεται να αναρωτηθείς τι την προκάλεσε.

Το διάσημο προφητικό μυθιστόρημα του Χάξλεϋ, δέχθηκε σφοδρότατη κριτική και σε πολλές χώρες απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του. Μας παρουσιάζει ένα εφιαλτικό καινούριο κόσμο, με ένα απολύτως ιεραρχικό και πανίσχυρο κράτος, με τα επιτεύγματα της τεχνολογίας, της γενετικής μηχανικής, της φαρμακοβιομηχανίας, της εφαρμοσμένης ψυχολογίας να χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο των μαζών και με τον υλισμό και την ηδονή ως τους νέους θεούς Οι άνθρωποι νομίζουν ότι ζουν σε μια μια ιδανική κοινωνία που τους παρέχει τα πάντα. Στη πραγματικότητα όμως είναι σκλάβοι χωρίς να το αντιλαμβάνονται.

Η ιδιοφυΐα του ''Θαυμαστού Καινούργιου Κόσμου'', έγκειται στο γεγονός ότι προβλέπει μια κοινωνία στην οποία οι άνθρωποι έχουν αυτοϋποδουλωθεί και απολαμβάνουν την φαινομενική ευημερία τους, απασχολημένοι με αγαθά που πολλές φορές είναι άχρηστα και με μοναδικό σκοπό τους την εξεύρεση της ηδονής και της ευχαρίστησης. Αντίθετα το έργο του Orwell, 1984 περιγράφει μια εξίσου δυστοπική κοινωνία, στην οποία το καθεστώς χρησιμοποιεί τη καταστολή και το τρόμο για να διατηρήσει τη τάξη. Στη κοινωνία του Huxley, αυτά τα μέσα είναι περιττά.

Άραγε στις μέρες μας πόσα από αυτά τα πρότυπα προβάλλονται; Υπερκαταναλωτισμός, φθηνό και ανούσιο θέαμα, φθηνό σεξ και υπέρμετρη φιλαυτία αποτελούν το κανόνα και όχι την εξαίρεση. Ο Huxley το 1946 είχε πει: ''Τότε, (1932) η ''ουτοπία'' φαινόταν να βρίσκεται μακριά. Την είχα τοποθετήσει 600 χρόνια από τώρα στο μέλλον. Σήμερα όμως δεν φαίνεται τόσο μακρινή. Ο τρόμος μπορεί να κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας μέσα σ έναν αιώνα. Κι αυτό, αν γλιτώσουμε από το κομμάτιασμα μιας τεράστιας έκρηξης στο μεταξύ''.

Ο ‘Θαυμαστός καινούριος κόσμος’ θυμίζει έντονα το ‘1984’ του Όργουελ∙ και τα δύο έργα εμπνέονται από τα ίδια φαινόμενα και διαδραματίζονται στο Λονδίνο. Συγκρίνοντας τις κοινωνίες που περιγράφουν θα έλεγα ότι εκείνη του ‘1984’ είναι προγενέστερη ενώ αυτή που επινόησε ο Χάξλεϋ είναι η τελική της μορφή, όταν πια όλα έχουν απορροφηθεί από το σύστημα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ακριβώς επειδή το σύστημα είναι αυτόνομο και απρόσωπο, ακόμη κι εκείνοι που ξέρουν πώς λειτουργεί δε διανοούνται να το αλλάξουν. Γιατί να θέλουν κάτι τέτοιο άλλωστε; Ο επίγειος παράδεισος κατακτήθηκε.

Ο Χάξλεϋ προέβλεψε με ακρίβεια τον κόσμο που τώρα, ακριβώς στις ημέρες μας, βλέπουμε να εκκολάπτεται υπό τη στοργική αιγίδα της παγκοσμιοποίησης και -εξυπακούεται- τις ευλογίες του φιλελευθερισμού (liberalism). Ο ίδιος ο Χάξλεϋ παραδέχτηκε, κάνοντας την κριτική του δικού του βιβλίου ότι:


Καθώς οι «μικροί άνθρωποι» εξαφανίζονται, η οικονομική ισχύς συγκεντρώνεται στα χέρια όλο και λιγότερων. Σε ένα ολοκληρωτικό καθεστώς, οι Μεγάλες Επιχειρήσεις, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και λόγω κυρίως της καταστροφής των μικρών επιχειρήσεων, καταλήγουν να ελέγχονται από το Κράτος… Σε μια καπιταλιστική δημοκρατία, όπως οι ΗΠΑ, ελέγχονται από τις ισχυρές ελίτ… Βλέπουμε έτσι ότι η σύγχρονη τεχνολογία οδήγησε στη συγκέντρωση της οικονομικής και πολιτικής ισχύος και στη δημιουργία μιας κοινωνίας που τελικώς ελέγχεται από τις Μεγάλες Επιχειρήσεις και την κυβέρνηση.

To βιβλίο έχει μεταφραστεί και στα ελληνικό και θα το βρείτε εύκολα σε καταστήματα και δικτυακά βιβλιοπωλεία.


Share on Google Plus

About apenanti oxthi

Μια άλλη ματιά στην λεωφόρο των πληροφοριών.