Ένα κλουβί βγήκε να βρει ένα πουλί.

Ο Κάφκα υπήρξε ένας μεγάλος απελπισμένος. Δεν μπορούσε να μη γράφει, να μη εγκατασπείρει ότι νιώθει και ότι στοχάζεται όχι μόνο σε ολο­κληρωμένα βιβλία, μικρά ή μεγάλα, αλλά και σε σχέδια, γράμματα, σημειωματάρια, κομμάτια χαρτί.
Ήταν και ένας καταπιε­σμένος. Πουθενά δεν έβρισκε άνεση. Κατα­πιεσμένος από την παιδική του ηλικία. Όσες φορές και στα βιβλία του και στη ζωή του προσπάθησε να γελάσει δεν κατόρθωσε παρά να σχεδιάσει ένα σαρκασμό. Αυτός ο τρομερός σαρκασμός χαρακτήριζε όλο το έργο του.
Ο Κάφκα δεν ενδιαφέρεται για τον αναγνώστη του, δεν απευθύνεται στον αναγνώστη του, δεν υπολογίζει στην ύπαρξη αναγνώστη. Αληθινά, γράφει για τον εαυτό του.
Περισσότερο από πολλούς άλλους αφηγητές ο Κάφκα βρίσκεται πάντα στο υπόστρωμα του έργου του. Είναι ένας αυτοτιμωρούμενος, ένας άνθρωπος που παλεύει πάντα με τον εαυτό του. Και πάντα βρίσκεται βυθισμένος στις ενοχές.


Γράφει κάπου στα τετράδια του πολύ χαρακτηριστικά το
θαυμαστό: "ένα κλουβί βγήκε να βρει ένα πουλί". Το πουλί είναι ένοχο και μόνο επειδή υπάρχει κι η τιμωρία του βρίσκεται ήδη καθ' οδόν. Η ενοχή κυριαρχεί σ’ όλο το έργο του Κάφκα, όπως κυριαρχούσε και στη ζωή του , ίσως ως απόρροια της σχέσης με τον πατέρα του

Ποικίλες ερμηνείες έχουν δοθεί στο βαθύτερο «νόημα» των έργων του.
Βιολόγοι, ψυχαναλυτές, κοινωνιολόγοι, όλοι έχουν προσπαθήσει να δώσουν τη δική τους ερμηνεία στο έργο του Κάφκα:
Οι βιολόγοι προσπαθούν να αποδώσουν την εφιαλτική ατμόσφαιρα, τις φαντασιώσεις, και το ονειρικό παραλήρημα που χαρακτηρίζουν το έργο του Κάφκα στην ασθένεια, από την οποία έπασχε: στη φυματίωση. Ο Robert Rochefort, παρουσι­άζοντας τις απόψεις των βιολόγων, γράφει: «Η εφιαλτική ατμόσφαιρα, η αγωνία που μεταδίδει στον αναγνώστη, τα θέματα που κατά προτίμηση επιλέγει, η δυσπροσαρμοστικότητα του άνθρω­που προς τον εξωτερικό κόσμο, οι φοβίες, η αβεβαιότητα, η ανεπιτηδειότητα στην αν­τιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής, δεν είναι η δυσφορία και η ασφυξία ενός άρρωστου;».
Οι ψυχαναλυτές αποδίδουν τις φαντα­σιώσεις και τις φοβίες που διακρίνουν το έργο του Κάφκα στο «σύμπλεγμα του πατέ­ρα», από το οποίο ο συγγραφέας ένιωθε να διώκεται. Ολόκληρο το έργο του δεν είναι παρά μια προσπάθεια να ξεφύγει «από τον κλοιό της πατρικής εξουσίας». Στην «Επιστολή προς τον πατέρα» γράφει άλλωστε: « Ότι κι' αν έγραψα, το έγραψα κάτω απ' τη σκιά σου. Τα δάκρυα που δεν ήταν δυνατόν να χύσω στην αγκάλη σου, τα έχυσα, εκεί, στις σελίδες των χειρογράφων μου».
Το «σύμπλεγμα» αυτό του «πατέρα» προβάλλει ο Κάφ­κα στον εξωτερικό κόσμο. Και ο εξωτερικός κόσμος αποκτά τότε τη «μορφή» του πατέρα. Μετουσιώνεται σ' έναν ανάλγητο, ψυχρό, αλλά συγχρόνως και άκαμπτο και ακαταμάχητο κόσμο. Με το «σύμπλεγμα του πατέρα» συνδέονται — κατά τούς ψυχαναλυτές — και τα συμπλέγματα «ενοχής» και «μειονεκτικότητας», τα οποία βασάνιζαν τον συγγραφέα.
Για την σχέση με τον πατέρα του μπορείτε να διαβάσετε εδώ
Κατά τους κοινωνιολόγους της αριστεράς, η διέξοδος στο όνειρο, η παραλυτική απαισιοδοξία, η απάθεια εμπρός στη συγκεκριμένη πραγματικότητα, αυτός ο νέος ρομαντισμός, οφείλεται ακριβώς στην καταπίεση της αστικής κοινωνίας.

Κατά τους κοινωνιολόγους της δεξιάς, ο αυτοματισμός της σύγχρονης εποχής, η τεχνολογική πρόοδος, η μετατροπή του κρά­τους σ' ένα τεράστιο Λεβιάθαν, το πολυ­δαίδαλο γραφειοκρατικό σύστημα, έχουν μεταβάλει το άτομο σε άθυρμα, σ' ένα α­πλό «αριθμό». Το άτομο δεν έχει πλέον προ­σωπικότητα, αισθάνεται τη μηδαμινότητα του έναντι των τεχνολογικών εξελίξεων, εί­ναι έρμαιο κοινωνικών και οικονομικών νόμων που αδυνατεί να κατανοήσει και να ελέγξει. Αποτέλεσμα είναι η συστολή του, ο εγκλεισμός στο όστρακο της εσωτερικής του ζωής, η διέξοδος στο όνειρο και στις φαν­τασιώσεις.


Οι πολιτικολόγοι διατυπώνουν την άποψη ότι ο Κάφκα είναι ο προφήτης των ο­λοκληρωτικών καθεστώτων. Η αγελοποίηση των μαζών, η τρομοκρατία, η ενοχοποί­ηση μυριάδων ανθρώπων, χωρίς συγκεκρι­μένη κατηγορία, και η φυσική τους τελική εξόντωση, απεικονίζεται με ενάργεια, στο έργο του Κάφκα.

Κατά τους Χριστιανούς θεολόγους, το ζοφερό κλίμα που κυριαρχεί στο έργα του Κάφκα οφείλεται στο εξής γεγονός: Οι θρησκευτικές αξίες κατ έπεσαν και το σύμπαν «ερημώθηκε» απ' το θεό. Ο άνθρωπος της Δύσης, χωρίς εξάρτηση πλέον απ' το Θεό, αισθάνεται σαν εγκαταλελειμμένος και ορφανός σ' ένα σύμπαν ξένο και αδιάφορο.

Νομίζουμε ότι όλες αυτές οι ερμηνείες περικλείουν, η κάθε μια, κι' ένα σπέρμα αλήθειας . Ίσως μάλιστα μπορούμε να πούμε πως η μία περιέχει την άλλη, την προϋποθέτει, την ολοκληρώνει.

Το έργο του Κάφ­κα – όπως κάθε μεγάλο έργο- είναι πολυδιάστατο και πολυσήμαντο, και θα γεννά πάντα ερωτήματα την ίδια στιγμή που νομίζουμε πως έχουν λυθεί…



Share on Google Plus

About apenanti oxthi

Μια άλλη ματιά στην λεωφόρο των πληροφοριών.