Το βατράχι που βράζει..

Πρόκειται για μία ενδιαφέρουσα και χιλιοειπωμένη ιστορία που, ωστόσο, εξακολουθεί να παραμένει σαγηνευτική. Πολλοί ισχυρίζονται ότι βασίζεται σε επιστημονικό πείραμα και, ως εκ τούτου, μπορεί να επαναληφθεί. Άλλοι λένε ότι είναι μεταφορά από την οποία είναι χρήσιμο να κρατήσουμε το ηθικό δίδαγμα. 

Πράξη 1η. Ένα βατράχι τοποθετείται σε ένα δοχείο με νερό. Το νερό βράζει. Όπως είναι αναμενόμενο, το βατράχι αμέσως πηδά έξω από το νερό. Ακόμα κι αν το νερό στο δοχείο είναι λίγο και η στάθμη του χαμηλή, το βατράχι πηδά όσο πιο βίαια μπορεί και βγαίνει από το δοχείο. 

Πράξη 2η. Το ίδιο βατράχι τοποθετείται σε ένα δοχείο με νερό. Αυτή τη φορά, η θερμοκρασία του νερού είναι ευχάριστη. Το βατράχι ξαπλώνει ευτυχισμένο, απολαμβάνοντας την εμπειρία. Το νερό στο δοχείο θερμαίνεται σταδιακά. Υπάρχουν στιγμές που το βατράχι ενοχλείται, αλλά δεν παρουσιάζει καμιά έντονη αντίδραση. Εγκλιματίζεται. Κάποια στιγμή το νερό αρχίζει να βράζει, οπότε και είναι πολύ αργά για το βατράχι να πηδήξει έξω το νερό. Ακινηροποιείται. Και το βατράχι βράζει... Ζωντανό. 

“Η συνήθεια είναι ο καλύτερος υπηρέτης ή ο καλύτερος δυνάστης”  ~ Nathaniel Emmons
Το βαθύτερο δίδαγμα που προκύπτει από αυτό το πείραμα σχετίζεται με την α λ λ α γ ή. Μία από τις πιο γνώριμες ειρωνείες της ζωής είναι ότι αλλαγή περνά απαρατήρητη όταν προκύπτει μακρόχρονα, αν και ανιχνεύεται ευκολότερα όταν προκύπτει σε συντομότερο χρονικό διάστημα. Και αυτή η ιστορία την περιγράφει με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Είμαστε όλοι βατράχια που περιμένουμε να βράσουμε σε κάποιου είδους νερό – είτε πρόκειται για την υγεία μας, τις σχέσεις μας, την επαγγελματική μας επάρκεια, ή τις απλές καθημερινές μας συνήθειες.

Σκέψου μία σημαντική αλλαγή στη ζωή σου. Κάτι που την άλλαξε ριζικά. Τώρα. προσπάθησε να θυμηθείς τη στιγμή που ξεκίνησε αυτή η αλλαγή, πόσο διήρκεσε, και πότε ολοκληρώθηκε. Οι περισσότεροι άνθρωποι θα απαντήσουν ότι η αλλαγή δε ξεκίνησε από εκ προθέσεως – ή ακόμα και εάν συνέβη αυτό, δυσκολεύονται να εντοπίσουν την πρώτη στιγμή “μετά την αλλαγή”. Οι περισσότερες σημαντικές αλλαγές συμβαίνουν κατά τη διάρκεια μιας μακράς (ή σχετικά μακράς) χρονικής περιόδου. Και, εν τέλει, είναι σπάνια τα παραδείγματα όσων μπορούν να επισημάνουν μία συγκεκριμένη στιγμή στη ζωή τους όπου η αλλαγή ολοκληρώθηκε. Με συνοπτικά λόγια, η αλλαγή είναι συνεχής.

Άρα, τί καινούργιο προκύπτει από αυτή την ιστορία; Ακούμε/διαβάζουμε/ ή ακόμα και γράφουμε ότι αυτή την φράση “η αλλαγή είναι συνεχής” (τα πάντα ρει) σε όλη μας τη ζωή! Το νόημα της ιστορίας δεν είναι να αποδείξουμε ότι η αλλαγή είναι συνεχής, αλλά να αποδείξουμε συχνά η αλλαγή συμβαίνει χωρίς να την παρατηρούμε. Ας δούμε κάποια παραδείγματα.

Προσπάθησε να σκεφτείς κάποιον γύρω σου – ή τον εαυτό σου, αν είναι συναφές– που από φυσιολογικό, υγιές άτομο σταδιακά μεταμορφώθηκε σε υπέρβαρο/-η. Πότε ξεκίνησε αυτό; Πότε έγινε παρατηρήσιμο; Η μεταμόρφωση προέκυψε σε μία μέρα, σε μία βδομάδα ή σε έναν μήνα; Γιατί δεν τράβηξε την προσοχή όλο εκείνο το διάστημα;

Προσπάθησε να σκεφτείς μία γειτονιά που άλλαξε ταυτότητα – προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο. Πότε ξεκίνησε αυτό; Πιθανόν να μπορείς να θυμηθείς τώρα. Αλλά είχες προσέξει την αλλαγή όταν ξεκίνησε;

Προσπάθησε να σκεφτείς μία επιχείρηση που τα πήγαινε καλά και ύστερα πτώχευσε. Πότε άρχισε η κατρακύλα; Πόσο καιρό της πήρε να βουλιάξει;
Υπάρχει πλήθος άλλων παραδειγμάτων. Το νόημα δεν είναι στο πότε ξεκινά μία αλλαγή. Το νόημα είναι ότι όταν η αλλαγή είναι σταδιακή πολλές φορές την αγνοούμε ή δεν την παρατηρούμε. Τότε η αλλαγή επιταχύνεται και τραβά την προσοχή μας. Σύντομα πολλά πράγματα αρχίζουν να αλλάζουν. Ο ρυθμός με τον οποίο αλλάζουν τα πράγματα είναι εκθετικός, λ.χ. όλες οι αλλαγές που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή παρέχουν παρεταίρω υποστήριξη και ώθηση για νέες αλλαγές. Σύντομα εντοπίζεται μία πλήρης μεταμόρφωση. Ναι, εντοπίζεται. Τότε παρατηρείται. Και είναι θλιβερή η διαπίστωση ότι όταν τα πράγματα αλλάξουν τόσο πολύ δύσκολα επισκευάζονται – ή συχνά βρίσκονται πέρα από κάθε επισκευή.   

Η απάντηση στο να αποφύγεις να γίνεσαι έρμαιο των καταστάσεων είναι να παρακολουθείς διαρκώς οτιδήποτε αλλάζει. Συνήθειες οδήγησης, διατροφικές συνήθειες, τους κύκλους του ύπνου σου, σχέσεις και φιλίες, πολιτικά δρώμενα. Τα πάντα. Δες πώς λειτουργείς στην καθημερινότητά σου και σύγκρινε τη συμπεριφορά σου με εκείνη που είχες στο παρελθόν. Η ποιότητα της ζωής σου έχει βελτιωθεί ή μήπως χειροτερεύει; Πότε ήταν η τελευταία φορά που κατέγραψες τα ταλέντα και τα πάθη σου ώστε να διακρίνεις εάν συμφωνούν με τις πράξεις και την καθημερινότητά σου; Γελάς όσο γελούσες παλιότερα; Απολαμβάνεις τη δουλειά σου;

Αν ήδη είσαι βατράχι που βράζει, μπορεί να έχεις εγκλιματιστεί στα νέα δεδομένα. Αν η δουλειά, οι σχέσεις, η ζωή δε σε εμπνέει όπως έκανε στο παρελθόν πιθανόν να έχεις χάσει επαφή με τον πραγματικό σου εαυτό και να χρειάζεσαι κάποια ενόραση ως προς το νέο σου πρόσωπο. Μπορεί να δυσκολεύεσαι να διακρίνεις την επικείμενη αλλαγή. Δεν είναι αργά να πηδήξεις! Ανέτρεξε σε έναν εξωτερικό παρατηρητή όπως έναν καλό φίλο, ή έναν στενό συγγενή. Άτομα που σε γνωρίζουν και μπορούν να διαπιστώσουν την εξωτερική αλλαγή, να την παρατηρήσουν. Αυτό μπορεί να ακούγεται παράδοξο, εφόσον μόλις στην προηγούμενη παράγραφο είπα ότι η αλλαγές είναι δύσκολο να εντοπιστούν όταν είναι σταδιακές. Ωστόσο, συχνά φαίνονται γρηγορότερα εξωτερικά απ΄ότι εσωτερικά.

Μπορεί να είναι δύσκολο να το πιστέψεις ή να το αποδεχθείς, αλλά βρίσκεσαι εδώ που βρίσκεσαι λόγω επιλογών που έκανες στο παρελθόν. Και, κατά τον ίδιο τρόπο, ο δρόμος που βαδίζεις τώρα είναι εκείνος που θα σε βγάλει σε αυτό που θα γίνεις στο μέλλον. Αν δεν σου αρέσει το που βρίσκεσαι τώρα, ήρθε η ώρα να κάνεις αλλαγές.

Το να εντοπίσεις και να εκφράσεις τον πραγματικό σου εαυτό, το δρόμο που πραγματικά θέλεις να ακολουθήσεις στη ζωή σου… προϋποθέτει α υ τ ο γ ν ω σ ί α. Και η αυτογνωσία προκύπτει από την αυτοπαρατήρηση. Όταν πραγματικά εντοπίσεις το πρόσωπο κρύβεις μέσα σου, το πρόσωπο που θέλεις να γίνεις, τότε αποκτάς ελπίδα – το αντίδοτο στην απραξία της συνήθειας.

Η πρόκληση βρίσκεται στο να απλώσεις το χέρι στην πηγή της ελπίδας. Εκεί βρίσκεται η δύναμη που αφυπνίζει και εκφράζει την αυτοεικόνα σου και τα ιδανικά που προκύπτουν από αυτήν. 

Το βατράχι που βράζει είναι, βέβαια, η μεταφορά της αδράνειας της συνήθειας. Μπορείς να πηδήξεις, και να ακολουθήσεις το δικό σου δρόμο.

“Σκέψου η ζωή να τραβά το δρόμο της, κι εσύ να λείπεις…”  
- Γ. Σεφέρης


ΆνναΠολεμικού, Ph.D.
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)

Share on Google Plus

About apenanti oxthi

Μια άλλη ματιά στην λεωφόρο των πληροφοριών.