Windows με 0,60 ευρώ.

Η Κίνα εμπορεύεται με τη Δύση εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια. Οι Ρωμαίοι είχαν σε μεγάλη εκτίμηση τα κινέζικα μεταξωτά. Και στις εκθέσεις αντίκας, οι πορσελάνες, για τις οποίες οι ειδικοί μας λένε τόσα σοφά πράγματα, προέρχονται από την Κίνα.

Τα μεταξωτά και οι πορσελάνες ήταν αποκλειστικά κινέζικα προϊόντα. Η Δύση δεν ήξερε να τα κατασκευάζει. Αντίθετα, η Δύση ξέρει πώς να κατασκευάζει σώβρακα και πλαστικά φορτηγάκια. Απλά, η Κίνα τα φτιάχνει φθηνότερα.

Όταν ήμουν παιδί, οι λέξεις «ιαπωνικής κατασκευής» σήμαιναν κάτι φθηνό και κακοφτιαγμένο. Σήμερα, το «ιαπωνικής κατασκευής» σημαίνει κορυφαία ποιότητα. 

Η ίδια διαδικασία έχει αρχίσει να ισχύει και στην Κίνα. Υπάρχουν ακόμα πολλές επιχειρήσεις, που φτιάχνουν σκουπίδια, αλλά η ποιότητα και η πολυπλοκότητα των ειδών κινέζικης κατασκευής βελτιώνονται καθημερινά. Οι Κινέζοι κατασκευάζουν όλο και πιο πολλά είδη υψηλής τεχνολογίας -τηλεοράσεις, τηλέφωνα, υπολογιστές- που είναι εξίσου καλά με οποιαδήποτε άλλα.

Ένα μεγάλο μέρος από αυτό το επίτευγμα έγινε μέσω τής ανεστραμμένης μηχανολογίας. Με άλλα λόγια, οι Κινέζοι διέλυσαν εις τα εξ ων συνετέθησαν διάφορα δυτικά προϊόντα, είδαν πώς λειτουργούν κι άρχισαν να τα φτιάχνουν μόνοι τους. Έγιναν απίθανες κλοπές πνευματικής ιδιοκτησίας, ακόμα και κατατεθειμένων σημάτων. Τα τελευταία χρόνια κινέζικα εργοστάσια κατασκεύασαν μαϊμούδες μπίρα Χάινεκεν, μπλουζάκια Πόλο, σαμπουάν Χέντ εντ Σόλντερς, γυαλιά ηλίου Γκούτσι, αυτοκίνητα Τογιότα, μοτοσικλέτες Γιαμάχα, χάπια Βιάγκρα, εσώρουχα Κάλβιν Κλάιν και κάθε μάρκα ελβετικών ρολογιών, που υπάρχει.

Μπορείς να αγοράσεις ένα πλήρες πρόγραμμα Windows ή Adobe Acrobat για ένα δολάριο Ν.Ζ. (σ.σ. 0,60 ευρώ). Έχουν επίσης -κι αυτό με εντυπωσίασε ιδιαίτερα- νέες ιστορίες τού Χάρι Πότερ, που κυκλοφορούν με το όνομα τής Ρόουλινγκ στο εξώφυλλο. Δεν θα με εξέπληττε αν μάθαινα, ότι είναι πιο καλογραμμένες από τις πρωτότυπες.

Στη διαδικασία αυτή, η κινέζικη κυβέρνηση
συμμετείχε ξεδιάντροπα. Τον πρώτο καιρό τού βιομηχανικού «μπουμ» φρόντισε με κάθε τρόπο να εξασφαλίσει, ότι η εισροή δυτικών ιδεών και χρήματος θα ωφελούσε την Κίνα περισσότερο από τη Δύση. 
Η Δύση ήθελε τόσο απελπισμένα να αποκτήσει πρόσβαση σε τούτη τη φανταστικά τεράστια αγορά, ώστε η κινέζικη κυβέρνηση, που διατηρεί ατόφια την κεντρική εξουσία της, να έχει το 
πάνω χέρι σε όλες τις διαπραγματεύσεις. 
Και τα κατάφερε μια χαρά.

Κι έτσι, η Κίνα γίνεται όλο και πιο πλούσια. Κάποια στιγμή τα προϊόντα της θα ακριβύνουν και τα πλαστικά φορτηγάκια θ’ αρχίσουν να φτιάχνονται εκεί, όπου τα εργατικά θα είναι πιο φθηνά. Αυτή η μέρα όμως, αργεί ακόμα. 

Γιατί στις επαρχίες πίσω από τη Σαγκάη, σ’ εκείνο το τεράστιο κομμάτι τής Ασίας, που ονομάζεται Κίνα και που η θέα του στο χάρτη και μόνο σε εξουθενώνει, ζουν ένα δισεκατομμύριο χωρικοί. Καλλιεργούν τη γη με τον ίδιο περίπου τρόπο, που την καλλιεργούσαν ανέκαθεν, καθώς οι δυναστείες ανέβαιναν κι έπεφταν. Στρατολογηθηκαν με βία σε πολέμους, υποχρεώθηκαν να χτίσουν τείχη και παλάτια, υπέστησαν βαριά φορολογία και φυσικές καταστροφές -που χτυπούν συχνά την Κίνα- αλλά συνέχισαν να προχωρούν μπροστά. 

Τώρα, γιά πρώτη φορά, μέσα σε μια γενιά σημειώνονται μη αναστρέψιμες αλλαγές. Τα πολύχρωμα φώτα των πόλεων και η σέξι φωνή τού καπιταλισμού γοητεύουν τα παιδιά τους. Που τρέχουν στις πόλεις, για να βγάλουν χρήματά. Όχι πολλά, αλλά πολύ περισσότερα από αυτά, που είχαν οι γονείς κι οι παππούδες κι όλοι οι πρόγονοί τους - και με την πιθανότητα να κερδίσουν ακόμα περισσότερα.

Κανείς δεν ξέρει με βεβαιότητα πόσοι άνθρωποι μετοικούν σε αναζήτηση τού καινούργιου πλούτου. Έχω διαβάσει εκτιμήσεις, που μιλούν για 300 εκατομμύρια. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μετανάστευση στην ανθρώπινη ιστορία. 

Ύστερα από μισό σχεδόν αιώνα, που αναγκά- ζονταν διά νόμου να παραμένουν στη θέση τους, στα μικροσκοπικά χωραφάκια τους, οι Κινέζοι αγρότες πάνε τώρα στις πόλεις τής ανατολικής ακτής κυρίως. Χιλιάδες απ’ αυτούς καταφθάνουν καθημερινά στη Σαγκάη.

Η Κίνα αλλάζει γοργά. Κι οι Κινέζοι αποτελούν το ένα πέμπτο τού ανθρώπινου είδους. Οι επιπτώσεις θα γίνουν -γίνονται ήδη- αισθητές. Παντού.

Σημείωση:
Το κείμενο αποτελείται από αποσπάσματα
από το βιβλίο τού Τζόε Μπένετ:
Από πού έρχονται τα σώβρακα, έκδ. «Ωκεανίδα»

Ο Tζόε Mπένετ αγόρασε μια πεντάδα σώβρακα «made in China» στο σουπερμάρκετ τής γειτονιάς του, στη Νέα Ζηλανδία, προς 8,59 δολάρια (περίπου 5 ευρώ). Με τόσο χαμηλή τιμή, πόσο έπρεπε να είναι το κόστος τους, ώστε να μπορούν ν' αφήνουν κέρδος; αναρωτήθηκε. Πώς είχαν φτάσει αυτά τα σώβρακα από τον τόπο παραγωγής τους στη Δύση; Πού και πώς είχαν κατασκευαστεί;

Ο Tζόε ξεκίνησε μια οδύσσεια, για να ανιχνεύσει την πηγή τους. Στη διαδρομή ανακάλυψε πώς δουλεύει το παγκόσμιο εμπόριο και την ιστορία, που κρύβεται πίσω από την οικονομική αναγέννηση τής Κίνας, μιά αναγέννηση, που οδήγησε με ιλιγγιώδη ταχύτητα την Κίνα στο επίπεδο τής παγκόσμιας οικονομικής υπερδύναμης. 

Καταπιάστηκε εξ ίσου με τα τσοπ-στικς, τα ξυλάκια τού φαγητού, όπως και με τις δικές του προκαταλήψεις και παρατήρησε κατάπληκτος τις τεράστιες αντιθέσεις σε μια από τις αρχαιότερες, αλλά και τις ταχύτερα μεταβαλλόμενες κοινωνίες.

Στη Γη υπάρχουν 6,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι. Βάλτε τους στη σειρά και επιθεωρήστε τους σα να είστε ο διοικητής τους. Χονδρικά, κάθε εκατοστός άνθρωπος, μπροστά από τον οποίο θα περνάτε, θα είναι Βρετανός. Κάθε χιλιοστός πεντακοσιοστός περίπου θα είναι Νεοζηλανδός. Κάθε πέμπτος θα είναι κινέζος. Επίσημα, η Κίνα έχει πληθυσμό 1,3 δισεκατομμύρια. Στην πράξη έχει περισσότερους, ίσως και 1,6 δισεκατομμύρια. Χονδρικά δηλαδή, περίπου το ένα τέταρτο τού παγκόσμιου πληθυσμού. Δηλαδή, πέντε φορές περισσότερους κατοίκους, απ' όσους έχει η Αμερική.

Αφού μπήκατε στον κόπο να μαζέψετε 6,5 δισεκατομμύρια ανθρώπους στο ίδιο μέρος, κάντε άλλη μια ασκησούλα: Ζητήστε απ’ όλους τους αγρότες, όλους εκείνους, που βγάζουν το ψωμί τους καλλιεργώντας τη γη ή εκτρέφοντας ζώα, να κάνουν ένα βήμα μπροστά. Ο ένας στους τρεις, θα είναι κινέζος.

Διώξτε τώρα τους ανθρώπους και βάλτε στη σειρά όλα τα γουρούνια τού κόσμου. Δεν διαθέτω στατιστικά στοιχεία για τα εγγλέζικα ή τα νεοζηλανδέζικα γουρούνια, αλλά κάθε δεύτερο γουρούνι στην παράταξη θα είναι κινέζικο. Η Κίνα παράγει το 49 τοις εκατό τού χοιρινού κρέατος παγκοσμίως - και το τρώει όλο. Τα ποσοστά για τις πάπιες είναι ακόμα πιο εντυπωσιακά, αλλά αυτές είναι δύσκολο να τις βάλεις στη σειρά.

Για να το πούμε απλά, η Κίνα είναι αφάνταστα μεγάλη. Και ανθούσα. Και η άνθηση της αυτή μόλις έχει αρχίσει. Οι περισσότεροι Κινέζοι είναι φτωχοί, αλλά είναι πρόθυμοι να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να γίνουν πλούσιοι. Κι έτσι, η Κίνα δείχνει έτοιμη να κυριαρχήσει στον 21ο αιώνα. Κι όταν θα έχει κερδίσει την κυριαρχία, δεν υπάρχει λόγος να μην την διατηρήσει για όσους αιώνες ζωής απομένουν στο είδος μας. Η Κίνα, απλά, είναι πάρα πολύ μεγάλη, για να τα βάλεις μαζί της. Μόνο η Ινδία θα μπορούσε να τής πάει κόντρα - και μάλλον δεν πρόκειται να το κάνει.

Ήδη, τους περισσότερους απά μας τους ντύνει η Κίνα, τους παπουτσώνει η Κίνα, τους εφοδιάζει με μηχανήματα η Κίνα και ουσιαστικά τους έχει χρεωμένους. Κι ωστόσο, οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε ελάχιστα για την Κίνα. Η προσωπική εμπειρία τού συγγραφέα είναι χαρακτηριστική: Βγήκε από αγγλικό πανεπιστήμιο πριν από τριανταπέντε χρόνια, μορφωμένος υποτίθεται. Και οι γνώσεις του για την Κίνα ήταν μηδενικές. 

Η άγνοια αυτή δεν είναι πρωτοφανής. Μέχρι το 13ο αιώνα, που ο Μάρκο Πόλο βρέθηκε κλειδωμένος σε μια γενοβέζικη φυλακή και για να περάσει την ώρα του έλεγε παραμύθια στον συγκρατούμενο του, ελάχιστοι άνθρωποι στη Δύση γνώριζαν κάτι ουσιαστικό για την Κίνα. Τον καιρό εκείνο, τα ταξίδια ήταν πιο δύσκολα και μπορούμε να κατανοήσουμε την άγνοια τού κόσμου. Σήμερα, η Κίνα απέχει μια μέρα μόνο με το αεροπλάνο από οποιαδήποτε άλλη χώρα, κι ωστόσο για τους περισσότερους από εμάς παραμένει μυστήριο. Τις αιτίες πρέπει να τις αναζητήσουμε στην ίδια την Κίνα. 

Στην κινέζικη γραφή, τη χώρα τη συμβολίζουν δύό χαρακτήρες. Ο πρώτος είναι ένα τετράγωνο, που το διασχίζει μια κάθετη γραμμή. Σημαίνει μέση. Ο δεύτερος μοιάζει με στραβοχυμένο χριστουγεννιάτικο δέντρο μέσα σ’ ένα κουτί. Σημαίνει λαός. Η Κίνα βλέπει τον εαυτό της -κι ανέκαθεν τον έβλεπε έτσι- ως το κέντρο τού κόσμου. Για τους Κινέζους, η Κίνα είναι το παν. Είναι το Μεσαίο Βασίλειο, με θεία εντολή. Και τα μή κινέζικα κομμάτια τού κόσμου ουδέποτε είχαν ιδιαίτερη σημασία.

Για δύο χιλιετίες η Κίνα ήταν επικεφαλής στην τεχνολογία και σχεδόν σε όλα τα άλλα θέματα. Μόλις το 18ο αιώνα η Δύση συνολικά έφτασε στο επίπεδο τής Κίνας και στη συνέχεια το ξεπέρασε. Ο θρίαμβος τής Δύσης όμως, φαίνεται, πως θα αποδειχθεί σύντομος. Η Κίνα ξαναμπήκε στην κούρσα και προωθείται με ταχύτητα. Σύντομα, θα έχει κερδίσει διαφορά κεφαλής. Κι ύστερα θα ξεχυθεί μπροστά. Ξανά.

Το βιβλίο αυτό αφηγείται με χιούμορ την πρώτη επαφή και εμπειρία τού Tζόε Mπένετ με την Κίνα. Υπάρχουν πολλά περισσότερο ενημερωμένα βιβλία για την Κίνα, αλλά υποψιάζομαι, πως μόνο αυτό έχει για αφετηρία... ένα σώβρακο. 


Share on Google Plus

About apenanti oxthi

Μια άλλη ματιά στην λεωφόρο των πληροφοριών.