Όποιος φροντίζει για όλους φροντίζει και για τον εαυτό του

“Μέχρι τώρα η καπιταλιστική οικονομία στηρίζεται σε δύο βασικούς τομείς: στον κρατικό τομέα και στον ιδιωτικό. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος τομέας, που στη χώρα μας τον συναντούμε είτε με τον θεσμικό όρο κοινωνική οικονομία[3], είτε με τον όρο αλληλέγγυα συνεργατική οικονομία[1] , με βασικό μότο: “Όποιος φροντίζει για όλους, φροντίζει και για τον εαυτό του”. Άρθρο του Γιώργου Κολέμπα, ως συμμετοχή στην Έρευνα για την Κρίση, με αφορμή το 2ο Εναλλακτικό Φεστιβάλ Αλληλέγγυας & Συνεργατικής Οικονομίας*.

Η οικονομία της μετάβασης σε μια μετακαπιταλιστική κοινωνία[1] θα χαρακτηρίζεται από το στόχο της ικανοποίησης των αναγκών όσον αφορά στο περιεχόμενο της παραγωγής και της αποκαπιταλιστικοποίσης όσον αφορά στις σχέσεις παραγωγής και διανομής.
Αυτό θα σημαίνει ότι αντί να παράγει περισσότερα, θα χρειασθεί να παράγει καλύτερα για τις κοινωνικές ανάγκες -και όχι για τις ανάγκες της αγοράς. Θα χρησιμοποιεί κυρίωςτοπικούς πόρους, τους οποίους μπορεί να τους αναπαραγάγει πάλι η ίδια ή η φύση,ώστε να είναι μια οικονομία ενταγμένη αρμονικά στο γενικότερο πλανητικό σύστημακαι σε αρμονία με αυτό.
Όπου η οικονομική δραστηριότητα είναι κοινωνικά και περιβαλλοντικά επιζήμια θα υπάρχειαποανάπτυξη, όπου είναι ουδέτερη θα έχουμε συντήρηση, και όπου κοινωνικά και περιβαλλοντικάεπωφελής θα επιδιώκουμε την παραπέρα ανάπτυξη. Το βασικό κριτήριο γι’ αυτό θα είναι το οικολογικό και κοινωνικό αποτύπωμα. Βασικός στόχος η ικανοποίηση των βιοτικών[2] και κοινωνικών αναγκών με κοινωνική δικαιοσύνη και οικολογική ασφάλεια.
Τα χαρακτηριστικά της: 
Μέχρι τώρα η καπιταλιστική οικονομία στηρίζεται σε δύο βασικούς τομείς:  στον κρατικό τομέα και στον ιδιωτικό. Υπάρχει όμως και ένας τρίτος τομέας, που στη χώρα μας τον συναντούμε είτε με τον θεσμικό όρο κοινωνική οικονομία[3], είτε με τον όρο αλληλέγγυα συνεργατική οικονομία[4].
Πρόκειται για όρους και πρακτικές υπό διαμόρφωση και το σημαντικό είναι να περιγράψουμεποια χαρακτηριστικά θέλουμε να πάρει αυτός ο τρίτος τομέας, ώστε να γίνει και η οικονομία μετάβασης προς μια άμεσοδημοκρατική κοινωνία.
Καταρχήν καλύτερα είναι να δεχθούμε τον συμπτυγμένο όρο κοινωνική και αλληλέγγυα-συνεργατική οικονομία. Αυτός συνδυάζει και τα δύο κύρια ρεύματα πρακτικής που υπάρχουν: της συμπληρωματικότητας ως προς την καπιταλιστική οικονομία και της υπέρβασής της με τη δυναμική που εμπεριέχει ο όρος της ουσιαστικής κοινωνικής αλληλεγγύης και συνεργασίας (όχι με τα χαρακτηριστικά της «φιλανθρωπίας» βέβαια που προσπαθούν να της δώσουν καθεστωτικοί μηχανισμοί).
Το βασικό πεδίο της οικονομικής δράσης της θα είναι τα κοινά:
αποκατάσταση ζημιών και υπηρεσίες πρόνοιας
διατροφή – διακίνησή της
εφοδιασμός σε νερό και ενέργεια
διαχείριση δασών και θάλασσας
διαχείριση σκουπιδιών-αποβλήτων
μετακίνηση-μεταφορές
ραδιο-τηλε-συχνότητες
παραγωγή και μετάδοση γνώσης, Ομότιμη παραγωγή[5], ήπια τεχνολογία, εκπαίδευση, υγεία κ.λπ,
αλλά και το σύνολο της οικονομικής ζωής, χρηματικής ή μη (π.χ. πίστωση).
Τα κύρια χαρακτηριστικά:
Αρχική διασύνδεση με αγορά, αλλά προτεραιότητα στη σταδιακή αποσύνδεση – ανάπτυξη εναλλακτικών διασυνδέσεων με κατανάλωση.
Ποικίλη κλίμακα και εσωτερική οργάνωση. Επιθυμητό το μικρό έως μεσαίο μέγεθος μονάδων. Αποφεύγεται: η μεγάλη κλίμακα  καθώς και η κάθετη οργάνωση.
Μορφή επιχείρησης: κοινωνικής βάσης (πολυμετοχική) ή συνεταιριστική ή συνεργατική.
Έμφαση στην τοπικότητα, στη συμμετοχική και αμεσοδημοκρατική λειτουργία.
Απόρριψη μεγιστοποίησης κέρδους. Μέτρο επιτυχίας η συμβολή στη συλλογική-κοινωνική ευημερία-ευζωία. Τα πλεονάσματα[6] τα διαθέτει για κοινωνικούς σκοπούς
Συνέργειες -διασύνδεση μονάδων, φορέων, δικτύων και κοινωνικών κινημάτων.
Διαφάνεια των στόχων – κοινωνικοπολιτική κριτική τους
Κοινωνική αναγκαιότητα οικονομικών δραστηριοτήτων (οικονομία αναγκών) με κοινωνική ασφάλεια και υπευθυνότητα
Κοινωνική- κοινοτική-συλλογική ιδιοκτησία και χρήση των μέσων παραγωγής
Δημιουργική- ισότιμη εργασία με σύγκλιση χειρωνακτικής-πνευματικής και συνεργατικές σχέσεις, αυτοδιαχείριση και συν-απόφαση στους χώρους εργασίας, παιδαγωγική λειτουργία
Εισόδημα να δημιουργεί μόνο η εργασία! Σωστή κατανομή της αναγκαίας κοινωνικά εργασίας-χρονική μείωση της εργασίας που αντιστοιχεί στον καθένα. Εξίσωση μισθών εισοδημάτων. Διαφοροποίηση όχι επιθυμητή, αλλά αν σε κάποιες περιπτώσεις είναι αναγκαία[7], τότε στη βάση της διαφοροποίησης του ωραρίου.
Αλληλεγγύη προς τις επηρεαζόμενες από την οικονομική δραστηριότητα κοινωνικές ομάδες και άλλα είδη ζωής.
Οικολογική βιωσιμότητα και μικρές αποστάσεις (οικονομία της εγγύτητας).
Στήριξη στους τοπικούς φυσικούς παραγωγικούς πόρους και ενέργειας. Όσο γίνεται μεγαλύτερη αυτοδυναμία των περιοχών. Δίκαιες ανταλλαγές μεταξύ περιοχών.
Σύνδεση με τα γενικότερα χαρακτηριστικά της κοινωνίας της μετάβασης σε έναν μετακαπιταλιστικό κοινωνικό σχηματισμό.
Το κοινωνικά αποδεκτό συλλογικό – κοινωνικό όφελος, αποτέλεσμα γενικότερης αμεσοδημοκρατικής συζήτησης και συμφωνίας (νέο κοινωνικό συμβόλαιο).
Βασικό μότο: Όποιος φροντίζει για όλους, φροντίζει και για τον εαυτό του.
Όλα τα εγχειρήματά της θα έχουν και το ρόλο του να  διαμορφώνουν και να εκπαιδεύουν τους συμμετέχοντες σε αυτά, ώστε και μέσα από αυτά να αναδεικνύεται και ο απαιτούμενος νέος ανθρωπολογικός τύπος[8], ο απαραίτητος για τη θέσπιση της άμεσης δημοκρατίας και της κοινωνίας της μετάβασης.
Πραγματικά αυτός ο νέος τύπος δε θα προέλθει από το πουθενά και ξαφνικά, αλλά από τη συμμετοχή του σε αυτά τα εγχειρήματα, όντας ταυτόχρονα δημιουργός και αποτέλεσμά τους.
Ο εφαλτήρας για να περάσουμε στην οικονομία της μετάβασης προτείνεται να είναι ο αγροδιατροφικός και ο ενεργειακός τομέας.

Ο πρώτος αποδείχνεται ήδη ότι είναι και ο εφαλτήρας για το ξεπέρασμα της οικονομικής πλευράς της σημερινής κρίσης στη οποία βρίσκεται η ελληνική κοινωνία[9].  Ο δεύτερος μπορεί να αποδειχθεί και αυτός σαν δεύτερος πυλώνας για την επίτευξη της αυτοδυναμίας των τοπικών κοινωνιών.-


Share on Google Plus

About apenanti oxthi

Μια άλλη ματιά στην λεωφόρο των πληροφοριών.